طبع شما چیست؟

از دیدگاه اطبّای قدیم و کارشناسان طبّ سنّتی (ایرانی ـ اسلامی)، در انسان، چهار طبع (خلط) وجود دارد که عبارت‌اند از:طبع سودایی( طبیعت سرد و خشک)، طبع بَلغَمی( طبیعت سرد و مرطوب)، طبع دَمَوی ( طبیعت گرم و مرطوب) و طبع صفراوی( طبیعت گرم و خشک). نحوۀ تشکیل این چهار طبع (اخلاط اربعه) به این صورت است5 که بعد از خوردن غذا، ترشّحات معده، تغییراتی در مواد آن، ایجاد می‌کند و غذا به صورت مایع غلیظی در می‌آید که به آن، «کشکاب(کیموس)» می‌گویند.

ادامه مطلب :

کشکاب از راه روده‌ها جذب و به وسیلۀ عروق، به کبد می‌رود. کبد، با اعمال طبیعی خود، آن را می‌پزد (متابولیزه می‌کند) و با تغییراتی، مواد را تبدیل به مواد ساده‌تری می‌کند که قابل استفاده برای بدن باشد. این مواد، به چهار گونۀ متفاوت (اخلاط چهارگانه)، در می‌آیند. گونۀ اوّل که مانند گِل، کدر، تار و سنگین است «سودا» نامیده می‌شود. گونۀ دوم، «بلغم» نام دارد که مادۀ لزج و سفیدرنگی است که نسبتاً سبک‌تر بوده و روی سودا قرار می‌گیرد. خلط سوم، مادۀ قرمزرنگی است که «خون» یا «دم» نامیده می‌شود. خون، بدون هیچ تغییری و بلاواسطه صرف تغذیۀ بدن می‌شود و خلط چهارم، مادۀ زردرنگی است که از دیگر خلط‌ها سبک‌تر بوده و «صفرا» نام دارد.

امّا اگر اَخلاط در کبد، به خوبی پخته نشوند و به اصطلاح حکما خام و یا نیمه‌پخته بمانند، قابل جذب نیستند و آنها را اخلاطِ «فاسده (مضرّه/غریبه)» می‌نامند. بر اساس این که کدام یک از این مواد چهارگانه، مورد احتراق و سوخت و ساز کامل قرار نگرفته باشند، بیمار، دارای غلبۀ طبیعتِ همان خلط خواهد شد. از سویی این چهار خلط در بدن، جایگاه مشخّصی دارند: سودا در طحال، صفرا در کیسۀ صفرا، خون (دم) در کبد و بلغم در کل بدن(سیستم لنفاوی) ذخیره می‌شوند.

هر یک از طبایع، دارای آثار ظاهری و ویژگی‌های قابل مشاهدۀ جسمی و نیز  حالات خاص روحی و عصبی هستند. این حالات به شرح زیرند:

1. دموی( گرم و مرطوب)

شیرینی طعم دهان، سنگینی سر، سرخی رخسار و زبان، سستی در اعضا، میل به خواب، خمیازه، دُمَل و جوش، خونریزی بن دندان‌ها، سرخی ادرار، درد سینه و حلق، تنگی نفس، احساس گرما در بدن، کف دست گرم.

این افراد، خوش‌بین، شعر‌دوست‌، عشقْ‌پیشه و ریسک‌پذیرند. کینه‌ورز نیستند و کمتر عصبانی می‌شوند و فوری عصبانیتشان فروکش می‌کند.

2. صفراوی (گرم و خشک)

تلخی دهان، زردی رنگ بدن و زبان و چشم‌ها، خشکی بینی، تشنگی مفرط، قی و سوزش سر معده، زردی ادرار، ترکیدن دست و پا، جوشش دهانۀ معده، درد پهلوها، احساس سوزن سوزن شدن بدن، تندی تنفّس، ضعف، خشکی و لاغری خاص اندام‌ها، احساس گرما در بدن.

صفرایی‌ها، از لحاظ ویژگی شخصیتی، این خصوصیات را دارند: بی‌خوابی، تخیّل و رؤیای زرد، ترش‌رویی، خشم، پرخاشگری، و بی‌تابی.

3. بلغمی( سرد و مرطوب)

ترشی دهان، نرمی و سستی پوست بدن، ضعف گوارش، افزایش بزاق دهان، رقیق شدن آب بینی، زبان باردار و مرطوب، سفیدی ادرار، سفید شدن ریش و مو قبل از پیری، بدن و کف دست سرد، ابتلا به بیماری های رطوبتی و سکته.

ویژگی‌های شخصیتی این گروه عبارت‌اند از: خواب زیاد، کندی حواس، تخیّل اشیای سفید، شل صحبت کردن، خستگی زیاد، بدگمانی، بدبینی، بی‌قیدی، کندذهنی و کندفهمی، نظم‌گرا، ریسک‌ناپذیر، پایبند به قانون.

4. سوداوی(سرد و خشک)

شوری دهان و بی حوصلگی در حرف زدن، شنیدن حرف‌های دیگران، تیرگی رنگ رخسار، لاغری، بیزاری از سر و صدا، اشتهای کاذب، سوزش سر معده، سستی نبض، فرو رفتن چشم‌ها، پر مو بودن بدن، کف دست سرد، یبوست مزاج.

حالات روحی سودایی‌ها به این شرح است: ترس از مرگ، تند‌خویی، زودرنجی، تشویش، غضب، بی‌قراری، فکر و خیال، هراس بی سبب، تردید و دودلی، تنهایی و گوشه‌گیری، اندیشه‌های بد و خیالات حزن‌انگیز، وسواس، بی‌خوابی، دیدن رؤیاهای سیاه در خواب، مردم‌گریزی، خودکشی، رؤیاهای مهیّج و کابوس، تحت تأثیر اتّفاقات و اندیشه‌های بد قرار گرفتن، غصّه‌دار و بی‌ثبات بودن.

در هر صورت، شناخت و آگاهی از این مزاج‌ها و طبایع کمک می‌کند تا زندگی بهتری داشته باشیم و در تصمیمات مهم زندگی، مانند انتخاب شغل و ازدواج و... دقت بیشتری نشان دهیم..

ورزش مناسب هر مزاج

  کاهش فعالیت و کم‌تحرّکی، موجب افزایش عوارض فراگیر و شایع‌ چاقی و بیماری‌های مربوط به آن شده است. این روند، موجب افزایش چربی خون و چسبیدن رسوبات آن به دیواره‌های عروق خونی و تشکیل رسوب‌های چربی می‌شود. هر چه بر میزان چربی افزوده شود، از تمایل فرد به تمرین‌های جسمی کاسته می‌شود و مشکل را دوچندان می‌کند. در ادامۀ این روند، سرانجام در جریان خون‌رسانی به قلب، اختلال ایجاد می‌شود و حملۀ قلبی به‌وجود می‌آید. از عوارض روانیِ بیماری‌های قلبی، می‌توان به اضطراب و افسردگی اشاره کرد که بر میزان دردها می‌افزاید.

 در این میان، بهترین راه حل این مشکلات، روی آوردن به فعّالیت‌های بدنی، بویژه ورزش است. بر همین اساس است که امام حسین(ع) می‌فرماید: «در تمام طول عمر خود، به صحّت بدن‌هایتان اهتمام ورزید و با مواظبت کردن از آن، سالم بمانید».

ورزش برای ایجاد قدرت و جرئت و گسترش مهارت در زندگی و ایجاد هماهنگی میان دستگاه اعصاب و عضلات ـ که لازمۀ یک زندگی مطلوب و همراه با سلامتی است ـ، تأثیر فراوانی دارد. با داشتن سلامتی و تن‌درستی است که انسان می‌تواند از زندگی خود لذّت ببرد. امام علی‌(ع) می‌فرماید: «با تن‌درستی، لذّت زندگی، کامل می‌شود».

از سویی ورزش، مهم‌ترین دارو جهت پیشگیری از بیماری‌ها و بهبود مزاج و تعادل جسمی و روانی است. با توجّه به این حقیقت است که جهان امروز از ورزش، به عنوان یک وسیلۀ مفید و مؤثّر و کمک‌کننده در سلامت جامعه باید بهره‌برداری کامل نماید. ارزش و اهمیت ورزش از نظر پزشکان دنیا تا حدّی است که «ویکتور پوشه» ـ از مشاهیر جهان پزشکی ـ به دولتش پیشنهاد می‌کند که در دبیرستان‌ها به جای تدریس زبان‌های یونانی و لاتین، از ورزش استفاده شود، تا به وصیّت «فرانسیس بیکن» عمل شود که می‌گفت: «ورزش کنید تا تن‌درست و سالم باشید؛ زیرا تن سالم برای روان، به منزلۀ مهمان‌خانه است».

لازم به یادآوری است که انسان برای آن که بتواند سلامت خود را بیش از پیش تضمین نماید، بهتر است که بداند هر کدام از طبع‌ها و مزاج‌های موجود، ورزش ویژه‌ای را می‌طلبد. هر فرد، بسته به نوع مزاج غالب و محیط جغرافیایی‌ای که در آن زندگی می‌کند، دارای استعداد جسمانی خاصی است؛ یعنی توانایی‌های خاص و منحصر به فردی در انجام دادن یک رشتۀ ورزشی و یا فعالیت‌های جسمانی دارد. این توانایی‌های متفاوت جسمی، مربوط به تارهای عضلانی متفاوتی است که افراد متعلّق به هر یک از مزاج‌های چهارگانه دارند که به شرح زیر است:

1 و 2. تارهای عضلانی سوداوی و صفراوی

این افراد، دارای تارهای عضلانی صورتی‌رنگ هستند و برای رشته‌های ورزشی‌ای چون: دو، ژیمناستیک، بسکتبال، ووشو، تکواندو و به طور کلّی، ورزش‌های سرعتی، مناسب‌اند. خاصیت تارهای عضلانی صورتی، این است که قطور هستند و با تمرین‌های ورزشی، تغییر نمی‌کنند؛ زیرا ذاتاً و به دلیل خشکی مزاج در این دسته از افراد، به این صورت هستند. تنفّس و تمرین‌های هوازی در بهبود عملکرد آنها دارای نقش بسیار مهمی است و با انجام دادن تمرین‌های مناسب (ورزش‌های پیش‌گفته) می‌توانند سیستم هوازی خود را تقویت کرده، به عملکرد بهتر عضلات خود در ورزش کمک کنند.

3. تارهای عضلانی دَمَوی

این افراد، معمولاً دارای حجم زیادی از تارهای عضلانی قرمز هستند و برای ورزش‌هایی مانند: وزنه‌برداری، جودو، کشتی و به طور کلّی، ورزش‌های سنگین، مناسب‌اند.

4. تارهای عضلانی بلغمی

این افراد، دارای تارهای عضلانی سفید هستند و بیشتر می‌توانند به ورزش‌های آبی، مانند: شنا و واترپلو بپردازند. چون افراد بلغمی‌مزاج، ذاتاً استعداد تولید و ذخیرۀ چربی زیر پوستی را دارند، در موقع فعالیت زیاد جسمانی، عضلات آنها می‌توانند از چربی ذخیره شده در زیر پوست، برای تغذیه و جلوگیری از تجمّع  اسید لاکتیک استفاده کنند. به همین دلیل، ورزش‌های آبی ـ که فشار یکنواختی را از همه طرف به بدن وارد می‌کنند، بویژه اگر همراه با حرکات سریع باشند و باعث تولید اسید لاکتیک اضافه در بدن و نیاز عضلات به تغذیۀ فوری شوند ـ می‌توانند یکی از بهترین راه‌های حفظ تناسب اندام در افراد بلغمی‌مزاج باشند، بدون این که هیچ گونه ضرری به بدن آنها برسد. این افراد، استثنائاً اگر تمرین‌ها و تغذیۀ درست داشته باشند، می‌توانند در بعضی ورزش‌های قدرتی، مانند: وزنه‌برداری و کشتی نیز فعالیت کنند.

شغل مناسب هر مزاج

یکی از مهم‌ترین نیازهایی که بشر (بویژه در قرن معاصر) با آن رو به روست، نیازهای اقتصادی و معیشتی است که برای برطرف کردن این نیاز، انسان‌ها دست به تلاش و کار و کوشش می‌زنند. در حقیقت، داشتن کار و شغل، یکی از ویژگی‌های زندگی نوع بشر است.

تعاریف گوناگونی از کار و شغل از سوی صاحب‌نظران ارائه شده است. «هومو فابر» کار را این چنین تعریف می‌کند: «کار، مجموعه اعمالی است که انسان به کمک مغز، دست، ابزار و ماشین، برای استفادۀ عملی از ماده، روی آن انجام می‌دهد و این اعمال نیز متقابلاً بر انسان، اثر می گذارند و او را تغییر می‌دهند».

در این میان، هر فرد برحسب ویژگی و شخصیت خویش، کار خاصی را می‌طلبد. بر اساس تحقیقات میدانی انجام شده در این موضوع، هر مزاجی، برای نوعی از کار، مناسب‌تر است.به طور مثال، سرباز یا کارگر، باید پر انرژی، شجاع و جسور باشد، که این گونه مشاغل، بیشتر برای دَمَوی‌مزاج‌ها مناسب‌اند. مدیر، طرّاح و محقّق باید پیگیر، باهوش، بااراده، ریزبین، منظّم، کاردان و سیستم‌ساز باشد، که این از ویژگی‌های افرادی با مزاج صفراوی است. قاضی، پزشک و مربّی ورزشی، باید وسواسگرانه و سختگیرانه و دقیق، بر روی کارش نظارت داشته باشد که این حالات تا حدودی مربوط به افراد دارای مزاج‌ سوداوی است. کارمندان، فروشنده‌ها، هنرمندان، اُدبا، منشی‌ها، نگهبان‌ها، باید مزاج بلغمی داشته باشند تا مطیع، آرام و صبور باشند و کار خود را بی چون و چرا یا بدون شک و تردید، انجام دهند.

با توجّه به این توضیحات، چنانچه اشخاص، طبیعت و مزاج خود را بشناسند، بهتر می‌توانند کار و شغل مناسبی را برای گذران زندگی با مشکلات کمتر، انتخاب نمایند.

زوج مناسب هر مزاج

شناخت هر مزاج می‌تواند در انتخاب همسر و ازدواج نیز تأثیر بگذارد. شکل ایده‌آل (آرمانی) ازدواج، این است که دو نفر با مزاج متعادل یا نزدیک به تعادل، با هم ازدواج کنند و اگر این عملاً امکان‌پذیر نیست، دست کم، دو نفر که مزاجشان اندکی با هم متفاوت است (نه خیلی متفاوت) با هم ازدواج کنند تا بتوانند یکدیگر را تکمیل و نقص‌های یکدیگر را جبران نمایند و به تدریج، از طریق تغذیه و تمرین‌های فکری ـ رفتاری و فعالیت‌های مناسب، به هماهنگی و تعادل برسند. همان طور که گرمی، سردی، تری و خشکی، یا چهار عنصر: آتش، هوا، آب و خاک، می توانند آثار مطلوب و یا غیر مطلوبی بر یکدیگر داشته باشند، در مورد دو انسان که با مزاج‌های متفاوت، می‌خواهند با هم زندگی بکنند نیز این مسئله وجود دارد.

 انسان‌های با مزاج گرم و سرد، مانند دو قطب آهن‌ربا می‌مانند که یکدیگر را جذب می‌کنند. اگر انسان را نیز همچون عناصر موجود طبیعت، مانند شب و روز یا آهن‌ربا در نظر بگیریم، می‌بینیم که بین دو انسان با یک نوع مزاج، کمتر ممکن است رابطۀ مسالمت‌آمیز خوبی وجود داشته باشد؛ امّا از آن جا که انسان، موجودی با شعور است، گاهی بین دو قطب همنام یا دو انسان با یک نوع مزاج هم می‌تواند رابطۀ مسالمت‌آمیزی ایجاد شود که این موضوع، به سازگاری و مُدارا و الزامات اخلاقی آنها و عقلانیت و ایمانشان مربوط خواهد بود که از بُعد فکری و اجتماعی آنها ناشی می‌شود. امّا اگر اجبار یا شناختی نسبت به یکدیگر نداشته باشند یا از ایمان و وظیفه‌شناسی کافی برخوردار نباشند، این رابطه نمی‌تواند برای همیشه دوام یابد.

معمولاً زوجینی که هر دو زودخشم و عصبانی‌مزاج و کم‌تحمّل هستند، زیاد همدیگر را آزار می‌دهند یا زوجینی که هر دو سردمزاج هستند، نمی‌توانند در تمام طول عمر، زندگی گرم و با محبّتی با یکدیگر داشته باشند، مگر این که:

1. تغذیه، ورزش و فعالیت‌های فکری کاملاً مناسب، متعادل‌کننده و جبران‌کننده‌ای در پیش بگیرند؛

2. راه و هدف خاصی برای زندگی مشترک خود تعیین و سعی کنند از طریق خودسازی، وظیفه‌شناسی، مثبت‌اندیشی و مشاورۀ فکری و تغذیه‌ای، هم زندگی خود را لذّت‌بخش کنند و هم به هدف خود برسند.

این راه‌ حل، در مورد زوجینی که تفاوت مزاجی زیادی با هم دارند (مثلاً خیلی گرم و خیلی سردند) نیز نتیجه‌بخش است. برای مثال، می‌توان به مردم بعضی از سرزمین‌های سردسیر (شمال روسیه، فنلاند، دانمارک، سوئد و...) اشاره کرد که معمولاً افرادی سردمزاج هستند. یک زوج سردمزاج، نمی‌توانند در ارتباط با هم، گرما و انرژی مطلوبی به یکدیگر بدهند. بنا بر این، یا خود را با کار، سرگرم می‌کنند و یا به دنبال تفریحات خارج از منزل می‌روند؛ تفریحاتی از انواع مختلف که گرما، شعف و انرژی مورد نیازشان را تأمین کند.

بنا بر این، تمامی افراد با مزاج‌های مختلف، ابتدا باید سعی کنند با یک فرد مناسب از نظر مزاجی ازدواج نمایند و در طول زندگی مشترکشان، از یک برنامۀ صحیح غذایی پیروی کنند و مهم‌تر از همه، یک هدف مشترک برای ادامۀ زندگی با هم داشته باشند.14

شناخت مزاج و توجّه به آن در انتخاب همسر به گونه‌ای است که ذهن صاحب‌نظران جامعه‌شناسی خانواده را نیز به خود مشغول می‌سازد و آنها نیز در انتخاب همسر و موفّقیت ازدواج، به این امر تأکید می‌کنند که پُرشورترین آنها شخصی به نام «وینچ» است. نظریۀ این فرد «نظریۀ نیازهای مکمّل» نام دارد که بر اساس آن، ناهمسانی دو فرد از لحاظ قابلیت‌های ذهنی و مَنشی، از یک سو میان آنها پیوند ایجاد می‌کند و از سوی دیگر، کمکی در ارضای زندگی زناشویی است.

«کتسین» نیز در مقالۀ خود با عنوان «همسرگزینی بر بنیان نمونه‌های شخصیت»، عنوان می‌کند که تمایل افراد به انتخاب همسری که از نظر عاطفی همانند آنها نباشد، نیرومندتر از کششی است که آنها را به سوی انتخاب همسری همسان می‌کشانَد. «استروس» نیز در کتاب خود باعنوان «نیازهای شخصیت و انتخاب همسر»، به نتایج نسبتاً مشابهی رسیده است.

در هر صورت، تحقیقات نشان می‌دهد که وجود تعادل در مزاج آدمی، باعث می‌شود که زندگی بهتر و با سعادتی داشته باشد.

محقق:زهرا فیضی    منبع سایت حدیث زندگی

توجه : برای آگاهی از طبع خود میتوانید به سایت طبایع مراجعه کرده و پس از پاسخ به سوالات سایت به طبع خود پی ببرید.

نظرات :

نظری به این پست داده نشده است.

نظر شما :

نام :    

ايميل :  منتشر نخواهد شد.

سايت: مثال : http://example.com

متن :

grinLOLcheesesmilewinksmirkrolleyesconfused
surprisedbig surprisetongue laughtongue rolleyetongue winkraspberryblank starelong face
ohhgrrrgulpoh ohdownerred facesickshut eye
hmmmmadangryzipperkissshockcool smilecool smirk
cool grincool hmmcool madcool cheesevampiresnakeexcaimquestion

کد روبرو را وارد کنيد :  جدید